الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
428
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
اثر فقر ضايع مكن ! » ؛ ( اللّهمّ صن « 1 » وجهي « 2 » باليّسار « 3 » ، و لا تبذل جاهي « 4 » بالإقتار « 5 » ) . منظور از « يسار » ( بىنيازى ) غنا و توانگرى به آن معنا كه در عرف است نيست ، بلكه منظور بىنيازى از ديگران و داشتن زندگى توأم با عفاف و كفاف است و گرنه غناى به آن معنا ، گاه سبب بىآبرويى هم مىشود . جملهء « و لا تبذل جاهي بالإقتار » با توجّه به اينكه « و لا تبذل » از ريشهء « بذل » است و « بذل » دو معنا دارد : يكى بخشيدن و از دست دادن و ديگرى كهنه كردن و ضايع ساختن ، دو تفسير متفاوت دارد : نخست اينكه « خداوندا شخصيت مرا با فقر از من مگير » و ديگر اينكه « شخصيت مرا با فقر به ابتذال مكشان » . سپس بعد از آن در چهار جمله به آثار فقر و نيازمندى به ديگران پرداخته ، مىفرمايد : « در نتيجه از كسانى درخواست روزى كنم كه آنها خود ، از تو روزى مىطلبند و از افراد بدكردار و پست ، خواستار عطوفت و بخشش گردم و سرانجام به ستودن آنكس كه به من چيزى عطا كرده ، مبتلا شوم ( هر چند شايستهء ستايش نباشد ) و به نكوهش كردن آنكس كه مرا محروم داشته گرفتار گردم ، هرچند درخور نكوهش نباشد » ؛ ( فأسترزق طالبي رزقك ، و أستعطف شرار خلقك ، و أبتلى به حمد من أعطاني ، و أفتتن بذمّ من منعني ) . در پايان مىفرمايد : « اين در حالى است كه تو در ماوراى همهء اينها سرپرست و صاحب اختيار بخشش و منع هستى و تو بر هرچيز توانايى » ؛ ( و أنت من وراء ذلك كلّه وليّ الإعطاء و المنع ؛ « إنّك على كلّ شئ قدير » ) . امام عليه السّلام در اين عبارت كوتاه به چهار اثر سوء فقر و نيازمندى كه در دو مرحله
--> ( 1 ) . « صن » از ريشهء « صيانت » به معناى محفوظ نگه داشتن است . ( 2 ) . « وجه » در اينجا به معناى آبروست ، هرچند اصل معناى آن صورت است . ( 3 ) . « يسار » از ريشهء « يسر » به معناى سهولت و آسانى و بىنيازى است و در جملهء بالا معناى اخير اراده شده است . ( 4 ) . « جاه » به معناى قدر و مقام و شرف است . ( 5 ) . « اقتار » از ريشهء « قتور » بر وزن « فتور » به معناى سخت گرفتن در خرج كردن است .